Bashar al-Assad

Sinds 2011 is het al onrustig in Syrië, om niet te zeggen: er is een volwaardige burgeroorlog aan de gang. Het minderheidsregime van Assad en zijn Alawietische achterban krijgt steun van sjiitisch Iran en Hezbollah. Maar dat is niet genoeg om een tegengewicht te bieden aan de algemene onrust en militaire steun aan de rebellen vanuit soennitisch Saudi-Arabië en de golfstaten. Twee externe machten vechten een oorlogje uit op het grondgebied van een derde land.

Tot zover deze veel te beknopte situatieschets. Pas de voorbije weken overwegen Westerse landen een militaire tussenkomst in dit wespennest. Alvast enkele beweegredenen voor en tegen, deels overgenomen uit een artikel van Jan Van Hessche1 en voorzien van eigen commentaar.

Moreel

Gruwelbeelden van de gifgasaanval in Damascus maken duidelijk dat een grens overschreden is. Het zou helpen moesten onderzoekers van de Verenigde Naties concreet kunnen aantonen dat het regime van Bashar al-Assad ontegensprekelijk de schuldige is. Uiteraard blijft het oppassen voor propaganda, een veelgebruikte vuile truc uit iedere oorlog.

Gifgasaanval in Damascus
Slachtoffers van de gifgasaanval in Damascus. (AP)

Politiek

Hoogstwaarschijnlijk komen er wel luchtaanvallen maar geen grondtroepen. Er was al meermaals sprake van ‘no boots on the ground’. Sowiesoe heeft Obama eerst toestemming nodig van het parlement, maar dat is pas op 9 september terug uit zomerreces. Het lijkt me weinig waarschijnlijk dat men daarop zal wachten. Dit deel van de Amerikaanse grondwet werd de voorbije decennia al vaker genegeerd.

Vanuit de VN Veiligheidsraad komt er waarschijnlijk ook geen toestemming. Rusland gebruikt waarschijnlijk zijn veto, , al zou het kunnen dat China zich nog onthouden zal van de stemming. Waarom die twee? Wel…

Strategisch

De Russen onderhouden banden met Syrië. Er is zelfs een ‘marinebasis’ in Tartus, al is dat niet meer dan aanlegsteiger. Het Kremlin beschouwt deze burgeroorlog als een kwestie van ‘interne politiek’. Dat is natuurlijk dikke bullshit.2 Het enige wat telt voor Rusland is imago: Vladimir Poetin wil op het wereldtoneel gezien worden als een grote speler van een land waar niemand omheen kan. Opnieuw zo’n kat in een zak als in het Libië-scenario wil hij vermijden.

De Chinezen sloten handelsverdragen met Syrië ter waarde van $2,4 miljard. Het gaat hier vooral om olie: de staatsbedrijven Sinochem en China National Petroleum Corporation zijn aandeelhouders van de grootste Syrische oliebedrijven en investeerde miljarden  in exploratie.3

En wat als Assad valt? Geen enkele van de rebellengroepen is sterk genoeg om het politieke machtsvacuüm op te vullen. Dat maakt de gevolgen nog moeilijker in te schatten. In tegenstelling tot Libië is Syrië iets bergachtiger met een open hinterland, wat volgens mij eerder lijkt op een situatie als Afghanistan: een langdurige achterhoedestrijd met het potentieel om de buurlanden te infecteren.

Syrische rebellen
Syrische rebellen vuren een RPG af nabij Khanassar op 26 augustus 2013. (AFP)

Juridisch

Het gebruik van gifgas was duidelijk een schending van de conventie van Génève.

Naar het schijnt zouden de adviseurs van Obama ook een gelijkaardig scenario als in Kosovo in gedachten hebben.

Uit die ‘juiste’ oorlog puurden de VN de zogenaamde R2P-doctrine, de Responsibility to Protect. […] De R2P-norm lag onder meer aan de basis van recente interventies in Ivoorkust, Mali en Libië. Enig verschil: daarbij was er telkens wel unanimiteit in de VN-Veiligheidsraad. In Kosovo was de context dan weer totaal anders: een westers orgaan als de NAVO, dat met Turkije slechts één islamitische lidstaat heeft, laten ingrijpen in Europa ligt een pak minder gevoelig dan interveniëren in de Arabische wereld. Steun van Saudi-Arabië en de Golfstaten lijkt dan ook een voorwaarde in Syrië.

Mij lijkt het interessanter om een de strategie van Libië te hergebruiken: maak er een eerlijke strijd van door de luchtmacht te blokkeren, en laat ze het intern op de grond uitvechten met alle gevolgen van dien.

Financieel

Niet veel mogelijkheden:

Dat kan dus al serieus tellen. Ik verwacht dat een beperkte coalitie zijn arsenaal zal inzetten, en dat de andere meelopers hun portie van de rekening mogen afdokken. Hetzelfde verhaal als bij de Tweede Golfoorlog.

  1. Jan Van Hessche, De dilemma’s bij een moreel juiste keuze, De Tijd, 27 augustus 2013, p. 4. []
  2. “In ruil voor het niet uitspreken van zijn veto [in de strijd in Libië] ontving Rusland allerlei beloften en garanties, die waardeloos bleken toen een paar maanden later Qadhafi werd doodgeschoten na een NAVO-bombardement. Daarmee stond een streep door de contracten van Russische spoorwegen in het land en was Rusland in het Midden-Oosten de gebeten hond. Gebeurtenissen die kwaad bloed hebben gezet binnen de muren van het ministerie van Buitenlandse Zaken in Moskou.” — Olaf Koens, Waarom Rusland Assad blijft steunen, De Tijd, 29 augustus 2013, p. 4. []
  3. Jan Van Hessche, Zijderoute bindt China en Syrië nog steeds, De Tijd, 29 augustus 2013, p. 4. []

Gepubliceerd door Stijn Vogels

Natural born probleemoplosser met een oog voor usability, design, trends en details. Professioneel bezig met letterwoorden als SEO, SEA, SMO, DIY en CYA.

Doe mee met de conversatie

2 reacties

  1. Interessante analyse, waar ik grotendeels mee akkoord kan gaan. Ik mis echter de vraag: wat moet de doelstelling zijn van een eventueel westers militair optreden? Mijn persoonlijk antwoord luidt: enkel een signaal uitsturen dat het inzetten van chemische wapens niet ongestraft kan voorbijgaan. De doelstelling moet mijns inziens niet zijn om de rebellen de strijd te laten winnen of het regime van Assad omver te werpen, omdat, zoals je zelf aangeeft, het niet duidelijk is wie het machtsvacuüm gaat opvullen, en of wat er in de plaats zal komen beter is (of minder slecht) dan Assad.

    Ik heb vooral bedenkingen bij het laatste stukje, “financieel”. Het enige punt dat mij daarin noodzakelijk lijkt is “luchtaanvallen”. Vernietig de Syrische luchtmacht, dan hoeft er zelfs geen no-fly zone te worden ingesteld.

    1. De doelstelling van een eventueel westers militair optreden is steeds dezelfde denk ik: eigen belangen veilig stellen. Onrust is bad for business, het doet de (brandstof)prijzen stijgen en laat mensen morren. Volgens Thomas Barnett is de echte winnaar bij zo’n interventie altijd China, maar die hebben niet de ambitie om zelf in te grijpen.

      Assad vervangen lijkt me niet meteen een uitgangspunt. Maar het lijkt me sterk dat men nu nog terug kan: eerst afschilderen als de baarlijke duivel en achteraf vriendjes maken, dat zal de media niet meer toestaan. Wat er in de plaats komt? Goede vraag. Wellicht een kluwen van lokale verantwoordelijken. De Alawietische meerderheid zal zijn macht moeten delen, met alle gevolgen vandien. Klinkt niet als de makkelijkste weg, maar het is wel de meest logische want momenteel is de balans ver zoek.

      Ergens lijkt het me ook hypocriet om nu zomaar te breken met Assad. Indertijd was hij nog een bondgenoot, waar men graag Taliban liet ‘ondervragen’ om gevoelige informatie los te krijgen.

      Financieel. Lijkt me sterk dat het enkel zal blijven bij luchtaanvallen tegen Assad’s luchtmacht. Vlak voor de tussenkomst in Libië was men ook op het punt gekomen dat Benghazi ging vallen na een tegenaanval van Qadhafi. Er sneuvelde toen meer dan enkel luchtmacht. Het logistieke apparaat ondermijnen zou ook al veel problemen veroorzaken. Munitiedepots, brandstofvoorraden, etc.

      Het kantelpunt is wanneer een hoge officier zich tegen het regime keert. Dan krijg je een aanspreekpunt met gezag en een potentiële gesprekspartner. Dergelijke opportunisten zullen er wel zijn. De CIA zal ze snel genoeg opspeuren.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *