Knappe animatie van National Geographic die toont hoe de Titanic precies zonk. James Cameron en zijn team gebruikten deze 3D animatie om beter te begrijpen hoe het schip zonk en in de twee stukken brak. Je krijgt eveneens te zien welke onderdelen loskwamen tijdens de 4 kilometer lange afdaling naar de zeebodem.

In een ver verleden schreef ik een thesis over internationale scheepvaart, een onderzoek van meerdere jaren. Mede-historicus Ben Smith zag het iets groter en visualiseerde 100 jaar scheepvaart. Op basis van logboekinformatie reconstrueerde hij zeereizen van 1750 tot 1850.

Een eerste animatie toont de maritieme seizoenaliteit waarmee met uitvoer en terugkwam.

There are regular summer voyages from Scotland to Hudson’s Bay, and from Holland up towards Spitsbergen

Een tweede, langere video toont een volledige eeuw aan informatie. Hier zie je dus ook individuele incidenten.

The Battle of Saldanha Bay (1796), when a contingent of Dutch ships sail south and engage with the British in August by the Cape, is clearly visible on the map; so is much of the Resolution’s route on Captain Cook’s second voyage (1772–1775) through the South Pacific, including its southernmost point.

Een ware goudmijn aan data. Ik waan mezelf weer in de lessen van Jan Parmentier, waarin hij de winden en stromingen beschreef. En de vele logboeken die ikzelf analyseerde die dag per dag het leven aan boord beschreven. Good times.

De ramp met de Titanic werd akelig precies voorspeld in Morgan Robertson’s novelle Futility, or the wreck of the Titan uit 1898.

Daarin beschreef hij hoe de Titan, een Britse passagiersschip, zonk nadat het in april tegen een ijsberg botste tijdens een overtocht naar de Verenigde Staten. Bijna iedereen aan boord kwam om omdat er onvoldoende reddingssloepen aan boord waren.

Chapter VII

Seventy-five thousand tons — dead-weight — rusthing through the fog at the rate of fifty feet a second, had hurled itself at an iceberg. Had the impact been received by a perpendicular wall, the elastic resistance of bending plates and frames would have overcome the momentum with no more damage to the passangers than a severe shaking up, and to the ship than the crushing in of her bows and the killing, to a man, of the watch below.

[…] But a low beach, possibly formed by the recent overturning of the berg, received the Titan, and with her keel cutting the ice like the steel runner of an ice-boat, and her great weight resting on the starboard bilge, she rose out of the sea, higher and higher.

Bron: Google Books.

Robertson verkreeg pas roem na de onfortuinlijke ramp van 15 april 1912. Hij kreeg hij zijn novelle eerst niet verkocht omdat uitgevers het verhaal ongeloofwaardig vonden.

Onderzoekers stelden een overzicht samen met wrakstukken van de Titanic. Onderwaterrobots maakten meer dan 100.000 foto’s van het White Star Line schip dat verging op 15 april 1912.

Een gebied van twee bij drie mijlen werd met sonar in beeld gebracht. De verschillende delen van het schip liggen immers over een grote oppervlakte op de zeebodem, op een diepte van bijna vier kilometer.

Volgende maand is het exact 100 jaar geleden dat de Titanic zonk.

Wrakstuk van de boeg van de Titanic

Wrakstukken van het achtersteven van de Titanic

Bron: The Telegraph, Digital 'map' of the Titanic to be released for 100-year anniversary, 9 maart 2012.

De Japanse artiest Isao Hashimoto maakte deze enge time-lapse van de 2.053 nucleaire explosies die plaatsvonden tussen 1945 en 1998, te beginnen bij het Manhattan Project “Trinity” nabij Los Alamos tot en met de kernproeven van Pakistan in mei 1998. De twee vermeende nucleaire tests van Noord-Korea staan niet in het lijstje.

• 1.032 Verenigde Staten
• 715 Sovjet-Unie
• 210 Frankrijk
• 45 Verenigd Koninkrijk
• 45 China
• 4 India
• 2 Pakistan

Scheldemonding met steden als Antwerpen, Gent en Brugge

Vorig jaar werd in Breda de oudste kaart van de Nederlanden ontdekt. Het stuk dateert uit 1557 en is onderdeel van de Corte Cronikel door cartograaf Cornelis van Hoorn. Die wil ik wel eens in het groot zien. De grote kabinetskaart van Ferraris was ook al zo interessant, maar dat is een andere periode (18de eeuw).

De kaart vermeldt verschillende Vlaamse steden, maar bijvoorbeeld ook van de Ardennen. Volgens deskundigen van de Universiteit Utrecht gaat het om de oudst bekende kaart van de Nederlanden.

Op de foto’s is te zien dat de kaart plaatsen als Brugghe, Bruessel, Ghent, Nieupoort, Ostende en Oudenaerde aanduidt, vaak met een kleine tekening van een kerk of kasteel. Ook Dinant, Namen en Hoeye staan op de kaart. Opvallend zijn voorts aanduidingen als “tbosch van ardenne” en “Schaldes” (Schelde).

De Vlaamse en Zeeuwse kust met Spaanse vloot

De Ardennen met steden als Dinant, Huy en Namen

Bron: Koninklijke Bibliotheek verwerft oudste kaart van Nederlanden

Spyrou, de man van Spy, werd eindelijk ge­re­con­stru­eerd op basis van zijn botten. Het Ne­an­der­tha­ler ske­let werd in 1886 ontdekt in een grot bij Namen.

De voorbije jaren werd hard gewerkt aan de 3D-reconstructie. Die werd gisteren voorgesteld door het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen in Brussel. Best wel een patente vent als je hem zo in volle glorie ziet staan.

L’homme de Spy in volle glorie

Het standbeeld werd gemaakt door de broers Alfons en Adrie Kennis, twee paleokunstenaars uit Nederland die eerder al de Oostenrijkse ijsmummie Ötzi reconstrueerden.

Nauwkeurig werk door Kennis & Kennis Reconstructions

De man van Spy leefde leefde tijdens de laatste ijstijd, ongeveer 40.000 jaar geleden en was een van de laatste Neanderthalers die leefde op het Europese continent. De reconstructie is te bewonderen in het Espace de l'Homme de Spy in Onoz, niet ver van de grot waar de botten werden gevonden.

Wat een tijdstip om een bericht te posten. Al een geluk dat ik me niets aantrek van numerologie. 11 november 2011 zal gauw genoeg weer achter ons liggen. Een dag als een ander.

Tot ontsteltenis van heel wat historici weten thans steeds minder mensen wat we vandaag herdenken. Dat was nochtans niet zo moeilijk: de wapenstilstand ter beëindiging van “de Grote Oorlog”. Het conflict dat escaleerde na de moordaanslag op Oostenrijkse aartshertog Franz Ferdinand en waarbij België al gauw betrokken werd.

Le Soir van 4 augustus 1914 meldt de Duitse inval van België

Het Schlieffenplan maakte korte metten met de Belgische weerstand. Steeds meer landen raakten betrokken en dit sneeuwbaleffect maakte van een Europees conflict een echte wereldoorlog. Ook troepen uit kolonies werden betrokken. De beelden die we kennen van deze periode zijn doorgaans grijs. Nochtans zijn er ook kleurenfoto's van de Eerste Wereldoorlog gemaakt.

Achteraf kwam er nog een tweede wereldoorlog. En sindsdien heeft ieder decennium wel zijn eigen grote oorlog. Maar aan de Menenpoort in Ieper blijft men nog iedere avond de Last Post spelen.

S

agalassos in het zuiden van Turkije was een Romeinse stad. Een team van archeologen deed er op­gra­ving­en. Die kan u sinds gisteren in Tongeren gaan bekijken in het provinciaal Gallo-Romeins Museum.

Het nog niet volledig gerestaureerde theater van Sagalassos

Deze nieuwe tentoonstelling toont de meest spectaculaire vondsten — een kolossaal standbeeld van keizer Hadrianus (117–138) — alsook een gedetailleerde maquette van de site. Zeker de moeite wanneer het weer even tegen zit en je wil toch iets leuks doen met de kinderen.

Het hoofd van de kolos van keizer Hadrianus

Sagalassos, City of Dreams is nog te bezoeken tot deze zomer (17 juni 2012). Zelf ga ik zeker ook de website van dit interes­sante onder­zoeks­project uit­spitten voor meer achtergrond en geschiedenis. :-)

Voor de kust van Ierland werd de SS Gairsoppa terug­gevonden met aan boord 200 ton zilver. De vondst heeft een straatwaarde van 172 miljoen euro (150M GBP).

De Gairsoppa was een Brits vrachtschip dat tijdens de Tweede Wereldoorlog in konvooi onderweg was van India naar het Verenigd Koninkrijk. Het stoomschip raakte van zijn koers af en werd in 1941 gezonken door een Duitse U-boot.

SS Gairsoppa op foto in 1941

Ik schreef nu wel dat het voor de Ierse kust werd gevonden, maar dat was eerder om u een idee te geven van de positie van het wrak. Feitelijk ligt het schip zo’n 500 kilometer van de dichtstbijzijnde kust. Regelrecht in internationale wateren. Daardoor kan geen enkel land te schat opeisen.

Bergingsbedrijf Odyssey Marine had slechts enkele weken nodig om het schip op te sporen. Na het uitpluizen van enkele archieven wist men ongeveer waar te zoeken. De grote moeilijkheid bleek de enorme diepte van deze wateren: het scheepswrak ligt 4.700 meter onder de zeespiegel.

Maar de kosten die men maakt voor deze berging worden ruimschoots goedgemaakt door de berging van het zilver. Daarvan gaat 80% naar de Amerikaanse ontdekkers. De resterende 20% is voor de Britse schatkist.

Er is dus nog hoop voor onze Belgische begroting. Misschien stoten we binnenkort wel op een nieuwe kogge met lading diamanten. ;-)