Artikels — oktober 2007

“Het was toch maar een film, die ‘An Inconvenient Truth’! Hadden de boeddhistische monniken uit Myanmar niet méér recht op deze erkenning?” Voor zij die niet goed begrepen waarom aanvechters van de klimaatverandering in aanmerking zouden komen voor een Nobelprijs voor de vrede kan deze column hopelijk voor meer duidelijkheid zorgen.

De toekenning van de Nobelprijs voor de vrede aan Al Gore en het Klimaatpanel van de Verenigde Naties deed sommigen de wenkbrauwen fronsen. Want zo’n soft thema, milieu godbetert, wat heeft dat nu met oorlog en vrede te maken?

Zeker wanneer in het verleden de prijs toch hoofdzakelijk ging naar bemiddelaars die getracht hadden een gewapend conflict te doen eindigen?

Maar zo’n redenering komt erop neer te zeggen dat de Prijs voor de Brandveiligheid enkel gewonnen kan worden door brandweermannen. En niet door de man die opmerkte dat branddeuren misschien een goed idee zijn om te verhinderen dat een heel appartementsblok vuur vat.

Voorkomen is nog altijd beter dan genezen, en ook in de internationale diplomatie worden steeds meer aandacht en energie besteed aan conflictpreventie dan aan -bemiddeling en -beheersing.

Laat dat nu net het veld zijn waarin de klimaatwetenschappers en hun heraut Al Gore zich een plaats hebben verworven. Als eerste hebben zij, vaak tegengewerkt door machtige industriële belangen en hun politieke vrienden, gewezen op de door de mens zelf gecreëerde bedreiging van de natuurlijke biotoop aarde. Het broeikaseffect, dat stilaan alleen nog door lobbyisten van de industrie betwist wordt, kan in de niet eens zo verre toekomst drastische gevolgen hebben voor de verdeling van de natuurlijke rijkdommen over de wereld.

Vooral de verdeling van het water is daarbij een grote potentiële conflicthaard. Naarmate de verdorring en de erosie verder toenemen, zal dit massale nieuwe migratie veroorzaken, met alle mogelijke daaruit volgende spanningen.

Maar steeds meer polemologen denken ook dat het schaarser wordende water, en niet olie, wel eens de inzet zou kunnen worden van toekomstige grensconflicten tussen naties.

Door daar op te hameren, door die boodschap ondanks alle tegenkanting te blijven uitdragen, tot een wereldopinie er ook van overtuigd geraakt, heeft Gore inderdaad toekomstige conflicten minder waarschijnlijk gemaakt.

Daarom is de toekenning ook verdiend, en helpt die op haar beurt om de sceptici nog verder de mond te snoeren.

— Yves Desmet, “Natuurlijk”, in: De Morgen, 13 oktober 2007, p. 2 (of hier).

Wist je dat je automatisch op de hoogte kan blijven van de laatste nieuwtjes op dit log? Heel eenvoudig: kies of je de nieuwste berichten wil ontvangen in je e-mail of via de RSS feed. In ieder geval bedankt voor je bezoek en nog veel leesplezier!

Vanmorgen begon de week van de bibliotheek. De folders en posters die deze literaire week aankondigden beloofden voor vandaag een heuse ‘verwendag’. Alle ontleningen zouden gratis zijn. Nu, boeken en tijdschriften zijn sowieso al gratis, maar voor muziek en films betaal je respectievelijk twintig en vijftig eurocent. Aangezien het een rustig weekend beloofde te worden wilde ik een kleine voorraad films inslaan om de koude avonden wat aangenamer te maken.

Omdat bij ons de bib op zaterdag enkel in de voormiddag open is was ik al vroeg uit de veren. Toen ik toekwam met m’n fiets waren de deuren nog niet open. Binnen scheen wel al licht, en ik zag bekende gezichten met taart en koffie rondlopen. Lekker. Had ik uit een of ander boekje nog een speciale bon meegebracht, dan had ik ook nog kunnen rekenen op speciale koelkastmagneten.

Jammer dat ik zo geen bon had, maar de gratis films zullen dat ongetwijfeld compenseren. Hier alvast een kort overzicht van wat ik meebracht, in willekeurige volgorde. Een korte bespreking volgt later nog.

1. The Yes Men (2003). Interessant concept en verhaal, alleen spijtig dat de uitwerking op niet veel trok. Ik had meer verwacht.
2. The Shawshank Redemption (1994). Staat niet voor niets hoog aangeschreven in de meeste filmlijstjes. Passende muziek, fijne vertelstem van Morgan Freeman. en een passend einde.
3. Hitch (2005). Een flets verhaal. Je zou het kunnen vergelijken met ‘What Women Want’, maar dan zonder de muziek van Sinatra.
4. Kinsey (2004). Zo grappig wat mensen elkaar vroeger allemaal wijsmaakten over seks.
5. Jarhead (2005). Een frustrerende film over een oorlog die uiteindelijk weinig uithaalde en een decenium later werd voortgezet.
6. Solaris (2002). Sciencefiction met als centraal thema een interessant psychologisch dilemma. Erg mooi vormgegeven.
7. United 93 (2006). Een pakkende film die zich in realtime afspeelt. Je weet hoe het zal eindigen, maar dat maakt het niet minder spannend.
8. Die Blechtrommel (1979).
9. The Hours (2002).

Vandaag exact vijftig jaren geleden lanceerde de voormalige Sovjet-Unie voor het eerst een object in een baan om de Aarde. Met de Spoetnik 1 brak het begin aan van een nieuw tijdperk van technologische ontwikkeling en vooruitgang. Naast wetenschappelijke ontdekkingen leverde de ontsluiting van de nabije ruimte ook heel wat praktische voordelen op. Denk bijvoorbeeld maar aan internationale communicatie en GPS, ontwikkelingen die toen ondenkbaar waren maar ondertussen al tot ons dagelijkse leven behoren.

Ruimtewedloop

De allereerste Spoetnik was een aluminium bol van nog geen zestig centimeter groot die iets meer dan tachtig kilogram woog. Eens in de ruimte zond die bol als bewijs een radiosignaal terug naar de Aarde. Eigenlijk wilde de USSR liever een veel grotere satelliet lanceren, maar er bleek niet genoeg tijd om de latere Spoetnik 3 op tijd af te werken. Een maand na deze eerste geslaagde missie werd het hondje Laika als eerste levende wezen succesvol in een baan om de aarde gebracht. De Amerikanen slaagden er twee maanden later ook in om met hun eerste satelliet, de Explorer 1, het succes van de Russen te evenaren.

De toenmalige Koude Oorlog speelde zich niet alleen op onze planeet af, maar zorgde dus ook in de ruimte voor heel wat competitie. Naast de wapenwedloop was er een echte “space race”. Enkele uitzonderlijke hoogtepunten van die wedstrijd zijn:

• 1961: de eerste mens in de ruimte (Joeri Gagarin)
• 1965: ruimtewandeling (Aleksej Leonov)
• 1966: onbemande landing op de Maan (Loenik 9)
• 1966: onbemande landing op Venus (Venera 3)
• 1969: bemande maanlanding (Neil Armstrong)
• 1975: onbemande landing op Mars (Viking 1)

Consolidatie en toekomst

Er zijn ondertussen al heel wat jaren voorbijgegaan, en de USSR is al lang niet meer. Na die grote eerste expansie zag men in dat consolidatie nodig was vooraleer grotere plannen gerealiseerd konden worden. Een permanent ruimtestation zou al een hele stap zijn. Mir deed lang dienst maar werd in 2001 in de Stille Oceaan gedumpt. Het grotere ISS zou tegen 2010 klaar moeten zijn. Er staan ongetwijfeld nog heel wat interessante dingen te gebeuren.

Persoonlijk ben ik erg benieuwd naar de gegevens die Voyager 1 blijft doorzenden. Na dertig jaar vliegen is Voyager 1 immers onze verst verwijderde ruimtesonde: 14,36 licht-uren of 15,49 miljard kilometer van de Aarde. De sonde zou min of meer ons zonnestelsel hebben verlaten, maar dat is nooit helemaal duidelijk wanneer je met zulke enorme afstanden werkt.

In 2020 zou Voyager 1 zonder stroom vallen, maar tot dan kunnen we blijven genieten van indrukwekkende foto’s als de Pale Blue Dot. Mooi beeldmateriaal blijft gelukkig ook komen van ruimtetelescopen zoals Hubble (vb. Ultra Deep Field), Chandra (vb. Crab Nebula) en Spitzer. 2020 is ook het jaar dat de NASA opnieuw bemande vluchten naar de Maan wil sturen, en in de tussentijd zal Hubble nog vervangen worden. Neen, wij gaan ons zeker niet vervelen!

Praktisch?

Vandaag is het overigens ook 170 jaren geleden dat het Voorlopig Bewind van het revolutionaire België de onafhankelijkheid verklaarde. Van de toenmalige gedrevenheid lijkt thans maar weinig over. De verkiezingen zijn al bijna vier maanden oud en we lijken nog geen stap dichter bij een regering. Het lanceren van al onze politici is misschien een bespreekbare oplossing?